Auteursrecht, 'copyright' in het Engels, is een wettelijke waarborg aan de maker: hij/zij heeft zeggenschap over het door hem/haar gemaakte werk. Het auteursrecht is een zogenoemd 'uitsluitend' of 'exclusief' recht: de maker beslist wat er met zijn/haar werk gebeurt en heeft dus het uitsluitende, exclusieve recht het werk te verspreiden. Dit uitsluitende recht kan de maker tegen iedereen inroepen. Het auteursrecht wordt daarom ook wel getypeerd als een verbodsrecht, met andere woorden: binnen de grenzen van het recht is alles, waarvoor de maker geen toestemming heeft verleend, verboden.
Maar er is wel een beperking in de wet opgenomen op dit verbodsrecht: de zogenaamde 'thuiskopie-exceptie'. Deze beperking zorgt ervoor dat het maken van een kopie van andersmans werk voor eigen gebruik niet als een inbreuk op het auteursrecht wordt gezien (artikel 16c, eerste lid, Auteurswet; Artikel 10, onderdeel e, Wet op de naburige rechten). Eigen gebruik betekent dat de kopie alleen mag worden gebruikt in een besloten kring en dus niet aan derden ter beschikking mag worden gesteld. De thuiskopie-exceptie stelt wel dat er voor de rechthebbende (bijvoorbeeld de maker) een 'billijke vergoeding' moet zijn. Via de thuiskopieheffing op lege DVD's, CD-roms enzovoort wordt in Nederland deze billijke vergoeding via indirecte weg voor de rechthebbende alsnog geïnd.
Digitale verspreiding via het internet stelt consumenten in staat om twee auteursrechtelijk relevante handelingen uit te voeren:
1. zelf bestanden binnenhalen (downloaden)
2. andere gebruikers in staat te stellen bij hem of haar bestanden op te halen (uploaden).
Het downloaden van bestanden valt volgens de Nederlandse wetgever over het algemeen onder de thuiskopie-exceptie. Maar het uploaden van auteursrechtelijk beschermde werken via internet aan derden wordt over het algemeen wél als een inbreuk op het auteursrecht gezien. Let daarom op bij het downloaden van bestanden via peer-2-peer netwerken. U bent in veel gevallen namelijk ook meteen aan het uploaden omdat u de door u gedownloade bestanden via de 'shared folder' ook direct aan anderen aanbiedt. Dit valt buiten de thuiskopie-exceptie en is dus verboden.
Legale of illegale bron?
Er bestaat in auteursrechtelijke kringen nog veel discussie over de vraag of een thuiskopie, afkomstig uit een duidelijk illegale bron, wel rechtmatig is. Deze problematiek speelt bijvoorbeeld bij de online beschikbaarheid van bioscoopfilms die nog niet in Nederland uitgebracht zijn. Volgens de wetgever stelt de thuiskopie-exceptie niet de eis dat een bron ook legaal moet zijn. Maar dit wil niet zeggen dat het downloaden van bestanden uit illegale bron altijd ‘legaal’ is. U kunt door het downloaden uit illegale bron namelijk een onrechtmatige daad (artikel 6:162 Burgerlijk Wetboek) plegen. Het is vaak lastig om te beoordelen of een bron al dan niet illegaal is. Aanwijzingen zoals doorbroken kopieerbeveiligingen, het feit dat een film nog niet in de bioscoop draait, of een tekst in de kopie waar staat ‘for screening purposes only’ zijn indicaties dat het om een illegale bron gaat.
